Wspólna cecha środków powodujących uzależnienie jest taka, że najpierw ich działanie jest przyjemne, natomiast bardzo często po krótkim czasie przynosi nieprzyjemne skutki, które mogą zostać zaspokojone ponownym przyjęciem danej substancji lub wykonania danej czynności. Tragiczne jest, że z czasem zażywania danego środka wzrasta także tolerancja na daną używkę organizm przyzwyczaja się do niej i potrzebuje coraz to większych ilości, by w ogóle odczuć jej wyjątkowo złudnie pozytywne działanie.
Powszechne uzależnienia: uzależnienie od narkotyków, alkoholizm i nikotynizm.
Narkomania to częste odurzanie się środkami pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, które w pewien sposób oddziałują na układ nerwowy Do tej grupy należą np. marihuana,kokaina, metaamfetamina itp…
Narkotyki w widoczny sposób zaburzają funkcje psychiczne, można też wyodrębnić najczęściej spotykane efekty przez nie wywoływane. Oprócz zmian w psychice częste są też zatrucia, niekiedy śmiertelne, próby samobójcze lub inne tragiczne wypadki będące wynikiem ich działania|skutkiem zażywania narkotyków.
Uzależnienie od środków uspokajających lub czynności oznacza kompulsywne, nawykowe zachowanie, hamujące wolność ludzkich pragnień. Chcąc dokładnie określić definicję tego terminu można stwierdzić, iż jest to nabyta, silna potrzeba wykonywania danej czynności lub zażywania określonej substancji.
Źródło każdego z nałogów tkwi w pewnym zaburzeniu emocjonalnym. Sam mechanizm uzależnienia działa tak samo zarówno w przypadku narkomanii, alkoholizmu, anoreksji, uzależnieniu od hazardu oraz innych typów uzależnień. Najczęściej uzależnienie zmusza nasz do wykonywania nałogowej czynności, mimo szkód, które pomimo świadomości może poważnie zaszkodzić.
Zależność ta może mieć podłoże fizyczny bądź psychiczny, a bardzo często oba jednocześnie. Powoduje to zmuszenia do tego, że jakiś środek lub czynność przestaje pełnić właściwą sobie funkcję, a staje się celem samym w sobie.
Alkohol, leki o potencjale uzależniającym, jest substancją znacząco wpływającą na ośrodkowy układ nerwowy. Jego picie zaburza równowagę pomiędzy tłumieniem i pobudzaniem w ośrodkach nagrody mózgu. Działanie to, biorąc pod uwagę dwufazowe działanie alkoholu, ma kluczowy wpływ na mechanizm uzależnienia.
Tytoń jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych substancji psychoaktywnych w populacji ogólnej. Uzależnia ze względu na zawartość nikotyny, która działa uspokajająco oraz stymulująco, wywołuje specyficzny stan pozornego dobrego samopoczucia. Palenie jest niezależną, najbardziej poddającą się zapobieganiu przyczyną zgonów na świecie. Jednocześnie jest jedną z głównych przyczyn obciążeń wynikających z chorowania, a także przyczyną zgonów.