W praktyce windykacyjnej wyodrębnić można mnóstwo sposobów zabezpieczenia wierzytelności stosowanych przez firmy windykacyjne. Jednym z nich jest zawarcie pomiędzy wierzycielem (np. bankiem) a dłużnikiem (np. kredytobiorcą czy pożyczkobiorcą) umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie (tzw. przewłaszczenie powiernicze).

Wskazana powyżej umowa powinna zawierać postanowienie bezwarunkowego przeniesienia majątku rzeczy przez dłużnika na wierzyciela ze wskazaną przyczyną prawną, tj. w celu zabezpieczenia, oraz zobowiązanie wierzyciela do zwrotnego przeniesienia własności na dłużnika w razie wywiązania się ze zobowiązania (np. spłacenia kredytu czy pożyczki) w określonym terminie. Tak więc przewłaszczenie na zabezpieczenie stanowi szczególną formę zabezpieczenia, polega bowiem na translokacji własności rzeczy należącej do dłużnika na wierzyciela w celu zaspokojenia z niej w razie niewykonania przez dłużnika zobowiązania. Trzeba jednak pamiętać, iż samo przeniesienie własności rzeczy nie umarza długu, gdyż wolą stron tej umowy nie jest ]link]http://www.rynca-inkaso.pl/windykacja-odzyskiwanie-dlugow] zaspokojenie wierzytelności[/link], ale jej zabezpieczenie.

Jak wskazano wyżej, na mocy umowy o przewłaszczenie na zabezpieczenie przedmiot przewłaszczenia zostaje wyłączony z majątku dłużnika. Strony mogą jednakże postanowić, iż dłużnik nadal będzie posiadał rzecz i z niej korzystał. Dobrze jest więc sprecyzować w umowie sposób, a także granice korzystania z rzeczy przez dłużnika. Strony mogą też określić w umowie obszar dopuszczalnych zmian w przedmiocie przewłaszczenia (np. przetworzenie rzeczy w cyklu produkcyjnym). Gdy dłużnik spełni swoje zobowiązanie, a więc spłaci zadłużenie wraz z należnymi odsetkami i prowizją, przewłaszczona rzecz z powrotem stanie się jego własnością. Trzeba jednak pamiętać, iż w przypadku przewłaszczenia nieruchomości, bank będzie tylko zobowiązany do przeniesienia jej własności z powrotem na dłużnika. Dla skuteczności przeniesienia niezbędne jest podpisanie aktu notarialnego, należy dodatkowo dokonać odpowiednich zmian w księdze wieczystej.

Zgodnie z art. 101 ust.1 i 2 prawa bankowego przedmiotem przewłaszczenia mogą być przedmioty ruchome oznaczone co do gatunku lub co do tożsamości, zbiory obiektów lub papiery wartościowe. W przypadku gdy przeniesiona została własność rzeczy określonej co do gatunku lub zbioru przedmiotów, stosownie do przepisu ust. 2 art. 101 prawa bankowego, dłużnik lub osoba trzecia obowiązani są wyodrębnić i oznaczyć rzecz lub zbiór przedmiotów oraz - jeżeli umowa nie stanowi inaczej - prowadzić ewidencję zmian w zakresie przedmiotu przewłaszczenia. Na dodatek zgodnie z zasadą swobody umów nie ma przeszkód, by taką formę zabezpieczenia ustanowić również na nieruchomości, a nawet na udziale w nieruchomości, co potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 8 marca 2002 r. (III CKN 748/2000, opubl. OSNC 2003/3, poz. 33). Należy jednak wówczas pamiętać, iż umowa dla swej ważności powinna zostać sporządzona w formie aktu notarialnego, a nowy właściciel wpisany do księgi wieczystej, co wiąże się z nadzwyczajnymi kosztami. Warto też zauważyć, iż dopuszczalne jest zabezpieczenie wierzytelności banku na podstawie umowy zawartej nie tylko z dłużnikiem, ale również z osobą trzecią o przewłaszczenie przedmiotu stanowiącej własność tej osoby.

Jeżeli dłużnik nie zaspokoi świadczenia, czyli na przykład nie spłaci zaciągniętego kredytu w terminie, wierzyciel będzie mógł zaspokoić się z przedmiotu przywłaszczenia niezależnie od tego, czy należał on do dłużnika czy osoby trzeciej. Wierzyciel będzie mógł więc dowolnie rozporządzić przewłaszczoną rzeczą, przykładowo będzie uprawniony do jej spieniężenia|sprzedaży|. O ile rzecz nie została wydana wierzycielowi, będzie mógł domagać się jej wydania, także w postępowaniu sądowym.