Kanał Mazurski wraz z uzupełniającymi go budowlami to niewątpliwie jeden z najbardziej tajemniczych obiektów, które możemy obejrzeć w regionie Mazury. Z historią jego powstania i przeznaczenia wiążą się różne legendy, ale zacznijmy od faktów.

Kanał Mazurski miał zapewnić wodne połączenie Wielkich Jezior Mazurskich z Bałtykiem, poprzez rzekę Pregoła. Miał służyć transportowi towarów (drewo, zboże, torf, węgiel, produkty przemysłowe) oraz odprowadzeniu nadmiaru wody z jezior mazurskich.

Projekt jego budowy powstał w latach 1862-64 i przewidywał budowę 10 śluz oraz 2 jazów mających zlikwidować różnicę poziomów wody wynoszącą 111,2m (Jezioro Mamry - Mazury: 116,3m npm -rzeka Łyna: 5,1m npm), co średnio dawało niewiele ponad 2m/1 km.

W tym celu zaplanowano utworzenie 10 stopni wodnych, mających niwelować różnice wysokości wynoszące od 5 do 17m. Kanał zaprojektowano tak, aby mogły w nim pływać statki o wyporności nieprzekraczającej 240 ton. Poprowadzony został głównie w specjalnych nasypach lub sztucznych wykopach, za wyjątkiem trzykilometrowego odcinka będącym jeziorem Rydzówka.